Landschap

Overzichtspagina

How to: filters bij landschapsfotografie

Filters zijn misschien wel de meest gebruikte accessoires bij landschapsfotografie. Naast polarisatiefilters wordt er ook veelvuldig gebruik gemaakt van ND filters (grijsfilters) of gradual ND filters (grijsverloopfilters). Ook zijn er speciale kleurenfilters die ook in landschapsfotografie mooi tot hun recht komen. In dit artikel hebben we per type filter een korte handleiding gemaakt over hoe je deze het beste in kunt zetten bij landschapsfotografie. 

Polarisatiefilter | ND filterGradual ND filterKleurenfilter

Het circulaire polarisatiefilter, ook wel CPL-filter genoemd, is een van de filters die iedere fotograaf in de cameratas zou moeten hebben. Wellicht heb je wel eens van een polarisatiefilter gehoord, maar wat doet zo’n filter nou precies met je foto? Het polarisatiefilter is zeer populair bij liefhebbers van landschapsfotografie. En terecht, want het filter zorgt voor een versterking van kleuren. De lucht wordt iets blauwer, het gras iets groener en je lievelingsbloem heeft net even dat beetje extra kleur. Een polarisatiefilter werkt dus contrast verhogend.

Maar dit zijn niet de enige eigenschappen van het polarisatiefilter. Het polarisatiefilter gaat tevens weerspiegeling in het water tegen. Dit geldt overigens ook voor objecten met glanzende oppervlakken, zoals glas en stenen. Zo kan je zonder weerspiegeling de bodem van het water zien of kleuren van stenen een stuk duidelijker vastleggen. Bij landschapsfoto’s kan een polarisatiefilter je een mooie afbeelding opleveren door een combinatie te maken van reflecties in je foto. Een voorbeeld: je staat in de Zwitserse Alpen. In een dal vindt je een meertje met daaromheen een prachtig berglandschap. Het water is ontzettend helder en in het meertje zie je een reflectie van de bergen met sneeuwtoppen. In je foto wil je een combinatie laten zien van het heldere water, waarbij toch de reflectie van de bergtoppen te zien zijn. Dit is mogelijk met een polarisatiefilter.

Hoe werkt het filter precies?

Het is niet zo dat als je het filter op je objectief draait, hij al het werk doet. Op het filter zit een schroefdraad om deze te bevestigen op je objectief, maar ook is het filter voorzien van een draaischijf. Hiermee kun je het filter ronddraaien terwijl deze bevestigd is op je objectief. Een polarisatiefilter laat licht door met een specifieke richting. Door het filter rond te draaien kun je zelf bepalen op welke plek het filter de reflectie eruit filtert.

Let er wel op dat het filter het best werkt wanneer het licht van de zijkant komt tijdens het fotograferen en niet met de zon in je rug. Wanneer de stand van je camera wijzigt, dien je de draaischijf ook weer bij te draaien. Denk hierbij voornamelijk aan horizontale en verticale fotografie. Wat goed werkt is dat je door je zoeker kijkt en ziet wat er gebeurd wanneer je aan het filter draait. Zo kan je heel precies het gewenste effect bepalen.

Een polarisatiefilter is onmisbaar voor een liefhebber van landschapsfotografie. De natuur biedt ons ontzettend veel kleuren, maar met een camera is dit soms lastig vast te leggen. Een polarisatiefilter helpt ons daar een beetje bij. Daarbij kun je spelen met alle reflecties die je tegenkomt in het water of glimmende objecten. Kortom: een echte musthave.

Alle polarisatiefilters

Magische watervallen met vloeiend stromend water, je kent de beelden vast wel. De een werkt met een korte sluitertijd, waardoor ieder spatje water scherp en strak op foto staat. De ander werkt graag met een lange sluitertijd, waardoor al die spatjes en golven veranderen in een vloeiende lijn van stromend water. Nu komt daar een nadeel bij kijken. Wanneer je op klaarlichte dag werkt met een lange sluitertijd, raakt je foto al snel overbelicht. Dan kun je bijvoorbeeld werken met een diafragma van f/22, maar alsnog is de kans erg groot dat je foto overbelicht raakt. Een ND filter is hier een goede oplossing voor.

Een ND filter (ook wel grijsfilter genoemd) houdt het licht tegen, waardoor je met langere sluitertijden en een groter diafragma kunt werken. Creëer allerlei creatieve effecten, zoals beweging in wolken, een vloeiende waterval of zacht water met een mistig effect. Speel met scherptediepte en maak je onderwerp los van de achtergrond. Denk hierbij aan het fotograferen van bijvoorbeeld herten in de Amsterdamse waterleidingduinen. Of speel met beweging aan de kust en creëer een zachte deken op het water en vloeiende lijnen van wolken in de lucht. Met een ND filter geef je de foto’s een magisch effect.

Soorten ND filters

Er zijn ronde en vierkante ND filters. Het ronde filter werkt vrij eenvoudig. Je schroeft het filter op je lens en voilá, een zonnebril voor je lens. Wanneer je werkt met een vierkant filter heb je een speciaal filtersysteem nodig. Het voordeel van dit soort systemen ten opzichte van een schroeffilter is dat je vrij snel kunt wisselen van filter en dat tevens de verloopfilters werken met dit systeem.

ND filters zijn er in diverse sterktes, ook wel stops genoemd. Hoe sterker het filter, hoe meer licht ze tegenhouden. Eén stop betekent dat je twee keer zo lange sluitertijd kunt instellen. Twee stops betekent dan dus dat je een vier keer zo lange sluitertijd kunt instellen, enzovoort.

  • ND4 > 2 stops
  • ND8 > 3 stops
  • ND16 > 4 stops
  • ND32 > 5 stops
  • ND64 > 6 stops
  • ND128 > 7 stops (ook wel ND125 genoemd)
  • ND256 > 8 stops (ook wel ND250 genoemd)
  • ND512 > 9 stops (ook wel ND500 genoemd)
  • ND1024 > 10 stops (ook wel ND1000 genoemd)

Alle ND filters

Een grijsverloopfilter biedt dezelfde functies als een ND filter, maar net even op een andere manier. Het verschil is dat het grijsverloopfilter niet in zijn totaliteit het licht tegenhoudt, maar juist een gedeelte daarvan. De naam zegt het dan ook: ‘grijsverloop’. Het filter is gedeeltelijk donker, maar loopt over in een doorzichtig filter.

Stel, je fotografeert de zonsondergang op de Veluwe. De lucht kleurt oranje en is nog erg licht, terwijl de heuvels al in het donker liggen. Met een grijsverloopfilter kun je dit contrast verkleinen. Wanneer je de heuvels extra wil belichten, zie je zonder grijsverloopfilter dat de lucht overbelicht raakt. Gebruik je een grijsverloopfilter in deze situatie, dan kun je het donkere gedeelte van het filter gebruiken voor de lucht, zodat dit onderdeel van de foto niet overbelicht raakt. Met behulp van het filter behoudt je alle details in je foto. Een grijsverloopfilter wordt dan ook veel gebruikt tijdens zonsopkomst of zonsondergang.

Filtersysteem

Een grijsverloopfilter wordt vaak verkocht in een filtersysteem. Het filter is dan niet rond, maar vierkant en gebruik je in een filterhouder die dan bevestigd zit op het objectief. De filters zijn er in allerlei verschillende sterktes, zodat je in diverse licht situaties het juiste filter kunt gebruiken. Let er bij het systeem wel op welke grootte je nodig hebt. Je zit namelijk niet te wachten op vignetering in je beeld. De brandpuntafstand en openingshoek bepalen welk systeem er op je lens te gebruiken is.

Alle gradual ND filters

Kleurenfilters komen eigenlijk uit het tijdperk van de analoge fotografie. Bij analoge fotografie zijn kleurenfilters nodig om de invloed van afwijkingen in kleuren tegen te gaan. Tegenwoordig worden de filters vaak gebruikt om een bepaalde sfeer toe te voegen aan een foto. Er zijn bijvoorbeeld diverse filters om de zonsondergang te fotograferen, waarbij de warme kleuren versterkt worden. Dit kun je bijvoorbeeld doen met een kleurverloopfilter. Zo accentueert je de zonsondergang, terwijl er geen oranje gloed op de rest van je foto valt. Op deze manier creëer je extra zomerse zonsondergang.

Ook bij zwart-witfotografie worden vaak kleurenfilters gebruikt. Door een rood en geel filter te gebruiken worden de contrasten versterkt, wat een dramatisch effect kan geven aan je foto. Bij een rood filter wordt dit extra versterkt ten opzichte van een geel filter. Zo kun je zelf bepalen in hoeverre je het contrast wilt versterken.

Met behulp van een filtersysteem kun je ook diverse kleurenfilters combineren met bijvoorbeeld een grijsfilter. Elk filter heeft namelijk zijn eigen werking en kracht. Door deze te combineren kun je heel gericht een effect creëren in je foto.

Alle kleurenfilters

Terug naar de overzichtspagina